Kerstmis in Umbrië

Panettone of Pandoro

Begin november zie je ze bij ons in Umbrië al liggen in de supermarkt in alle formaten en uitvoeringen: de panettone en de pandoro. Twee soorten traditioneel italiaanse cakes die met Kerstmis worden gegeten.
De laatste jaren kun je deze typisch italiaanse ‘dolce’ ook in Nederland kopen. Maar wat is het eigenlijk? En waar komt deze traditie vandaan?

Panettone

Een panettone is een ronde hoge cake, traditioneel gevuld met rozijnen of gekonfijte vruchten. De oorsprong van de panettone ligt in Milaan. En er zijn twee versies over het ontstaan van deze lekkernij.
De eerste verhaalt van een zekere Toni, huisknecht bij hertog Ludovico il Moro in Milaan. Om de kerstlunch te redden verving hij het verbrande toetje van de kok door een zoet brood met gedroogd fruit. Zijn recept werd al snel zeer geliefd en verspreidde zich snel onder de naam ‘Pan del Toni’ en dat werd ‘panettone’.
Het andere verhaal beweert dat Toni een bakker was die niet genoeg klanten had. Nu wilde het dat hij een prachtige dochter had die verliefd was op ene Ughetto Atellani. Zij konden echter niet trouwen door de financiële problemen van vader Toni. Ughetto deed zich toen voor als bakkersknecht en maakte een zoet brood met rozijnen en gekonfijte vruchten. Het brood, ‘Pan del Toni’ werd een enorme hit en redde het bedrijf van vader Toni. De geliefden konden trouwen!
In ieder geval is de panettone vanuit Lombardije in heel Italië dé typische kerstlekkernij geworden.

Pandoro

Het woord ‘oro’ betekent ‘goud’ en is eigenlijk niks anders dan dat er ei toegevoegd is aan het deeg waardoor de cake geler van kleur wordt. Er is echter een kleurrijker verklaring voor de naam. Venetië was enorm rijk in de Renaissance. En in die tijd was het niet vreemd als de toetjes werden geserveerd met een topping van bladgoud.
Maar voor de hand liggender is het dat de pandoro een nakomeling is van het beroemde kerstgebak ‘nadalin’. Een simpele hoge cake die door elke inwoner van Verona met Kerst werd bereid. De productie van de pandoro komt inderdaad van oudsher uit Verona.

Wat is het verschil

De panettone heeft een ronde vorm, een dikke korst en wordt niet geserveerd met poedersuiker.
De pandoro daarentegen heeft de vorm van een ster, is zacht en altijd bedekt met een dikke laag poedersuiker.
Ook de bereiding is heel verschillend. In het traditionele recept van de panettone worden rozijnen of gekonfijte vruchten gebruikt. Daarentegen gaat er in de pandoro alleen maar vanille.

Recept

Dit recept voor panettone is een van de eenvoudigste versies. De ‘echte’ panettone wordt gemaakt met zuurdesem, een zogenaamd ‘moederdeeg’, maar het is prima mogelijk om gewone gist te gebruiken.

  • 50 g sukade
  • 1,25 dl warme melk
  • 50 g boter
  • 50 g witte basterdsuiker
  • 25 g verse gist
  • 350 g bloem
  • 3 eierdooiers
  • mespuntje zout
  • 75 g rozijnen
  • de rasp van 1 citroen en 75 g gesmolten boter

Hak de sukade zo fijn mogelijk. Verhit de melk tot net onder het kookpunt, voeg de boter, 1 theelepel suiker en de gist toe en roer alles tot een gladde pap. Laat het gistmengsel op een warme plaats staan tot het schuimig begint te worden. Zeef intussen de helft van de bloem in een kom, doe de eierdooiers, de rest van de suiker en het zout erbij en klop alles glad. Kneed de rest van de bloem, het gistmengsel, de rozijnen, de sukade en de citroenrasp erbij en kneed het geheel tot een soepel deeg. Kneed het deeg minstens 5 minuten en laat het daarna op een warme plaats, in de afgedekte kom staan. Het deeg moet zoveel rijzen dat zijn omvang verdubbeld is. Kneed het deeg goed door, doe het in een beboterde, ronde taartvorm en laat het opnieuw rijzen. Bestrijk de bovenkant met gesmolten boter en bak de panettone 10 minuten in een voorverwarmde oven (200 C). Bestrijk de bovenkant opnieuw en bak de cake 40 minuten bij 170 C tot de bovenkant goudbruin en knapperig is. Laat de panettone op een rooster afkoelen en snijd hem in punten.

Laat je even weten of je zelfgebakken panettone lekker was?
Buon Natale!!!!

6 Comments

  1. Wij hoeven geen recept gebruiken. Hij staat al klaar.
    Liefs. Jan en Ger

  2. Ziet er erg lekker uit ,heb ze nog niet gezien bij ons in Deventer,is goed rondneuzen.

  3. Zal het eens maken ,Ivan lust het graag

  4. Monique barger

    Leuk verhaal Roos. Zo leer ik ook weer eens wat. Maken doe ik hem niet want ik heb de handen vol aan de kerst koekjes. Dat is hier in Noord Italië traditie. Ook leuk

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.